Mikro Besinler

*Mikro elementler; makro elementlere göre bitkiler taraf?ndan az miktarda al?n?rlar. Fakat az miktarda ihtiyaç olmas?na ra?men eksikli?inde çok büyük arazlar olu?tururlar. 

*Mikro element noksanl?klar? giderilmezse çok ciddi Kalite ve  verim dü?ü?leri ya?an?r. Daha ileri durumlarda ise bitkilerde ölümler meydana gelir.
*Mikro elementler e bitkilerin ihtiyac? az oldu?u için yapraktan al?nabilir özel ürünler ile yaprak gübrelemesi ?eklinde verilmesi topraktan al?namama durumlar?nda bile sorunlar? çözmeye  yeterlidir. 
*Mikro besinler sadece çok küçük (mikro) miktarlarda gerekli olan fakat bitki büyümesi için mutlaka gerekli olan elementlerdir. 
*Bu elementlere, bazen mikro elementler veya eser elementler denir. 

*Mikro besinler  Bor (B)Bak?r (Cu)Demir(Fe) Klorür (Cl)Manganez  (Mn)Molibden  (Mo) ve  Çinko  (Zn)   dur.  

*Organik madde, yabanc? ot parçac?klar? ve a?aç yapraklar? gibi topra?a geri kar??t?r?lan maddeler  mikro besinler (ayn? zamanda makro besin )sa?laman?n mükemmel bir yoludur. 

BOR(B) 

Noksanl?k Belirtileri 

Bitkilerin büyüme noktalar?na zarar verir, bitkilerde büyüme çok yava?lar.Yapraklar ve dallar kolay k?r?lan, gevrek bir yap? al?rlar. Noksanl???n çok ?iddetli olmas? halinde büyüme noktalar? ölür ve büyüme tamamen durur. Çiçek ve meyve olu?umu engellenir. Yaprak k?vr?l?r, kal?nla??r ve koyu mavi-ye?il bir renk al?r. 

Nedenleri 

Yüksek toprak pH's?, kumsal toprak, yüksek seviyede azot yada kalsiyum varl???, so?uk, nemli hava ve uzun süren kurakl?k nedenleridir.

Bitki Beslemedeki Rolü 

Meristem geli?imi, karbonhidrat metabolizmas?,nükleik asit sentezi, protein olu?umu 

Bitki Metabolizmas?nda Borun Önemi 

*?ekerlerin ta??nmas?nda 

*Hücre duvar? sentezinde 

*Lignifikasyon olgusunda 

*Hücre duvar? yap?s?n?n olu?umunda 

*Karbonhidrat metabolizmas?nda 

*RNA metabolizmas?nda 

*Solunumda 

*JAA(indolasetik asit) metabolizmas?nda 

*Fenol metabolizmas?nda 

*Biyolojik membranlar?n yap?sal ve fonksiyonel özellikleri üzerinde önemli ve belirgin i?levlere sahiptir. 

*Bor, hücre duvar? kompanentleri ile tepkimeye girerek polihidroksil bile?ikleri olu?turmak suretiyle hücre zar?n?n ince yap?da olmas?nda ve güçlü bir ?ekilde sentezlenmesinde rol oynar. 

*Yeterli düzeyde bor içermeyen bitkilerin hücre duvarlar?nda belirgin ?ekil bozukluklar? ortaya ç?kar. 

*Meristematik dokular?n geli?mesinde, 

*Polen tüplerinin büyümesinde, 

*Polenlerin geli?me ve çimlenmelerinde bor önemli etkinli?e sahiptir. Bor bu nedenle vejetatif geli?meye göre generatif geli?mede daha büyük önem ta??maktad?r. 

*Bor eksikli?inde bitkilerin kök uzamalar?nda gerileme ya da durma ve köklerin çal?la?m?? bir görünüm alma durumu gözlenmektedir. Çünkü kök uzamas? hücre duvar? sentezi ve hücre bölünmesi ile do?rudan ili?kilidir. 

Bor Noksanl??? 

*Tütünde tepe hastal??? 

*?eker pancar?nda öz çürüklü?ü 

*Elmalarda mantarla?m?? çekirdek evi 

*Karnabaharda kahverengi çürüklük 

*Kerevizde çatlak gövde 

*Turpta kahverengi öz 

*Patatesin içinde kahverengi lekeler 

*Yoncada uç yapraklar?n sararmas? gibi sorunlar bor noksanl?l??n?n ileri gelen beslenme bozukluklar?d?r. 

Bor noksanl???na en duyarl? bitkiler; 

*?eker pancar? 

*Hayvan Pancar? 

*Kanola 

*Ayçiçe?i 

*Kereviz 

*Ispanak 

Karnabahar, ?algam, lahana, brüksel lahanas?, havuç, p?rasa, marul, turp bitkileri de bor noksanl???na duyarl? bitkilerdir. Meyve a?açlar?ndan zeytin, elma ve armut bor noksanl???na duyarl?d?rlar. 

Bor noksanl???; 

*Bitkilerin büyüme noktalar?na zarar verir. 

*Bitkilerde büyüme çok yava?lar. 

*Yapraklar ve dallar kolay k?r?lan, gevrek bir yap? al?rlar. 

*Noksanl???n çok ?iddetli olmas? halinde büyüme noktalar? ölür ve büyüme tamamen durur. *Ççiçek ve meyev olu?umu engellenir. 

*Yapraklar k?vr?l?r, kal?nla??r ve koyu mavi-ye?il bir renk al?r. 

TAHILLARDA

 Tah?llarada gövdede k?salma, genç yapraklarda rengin ye?il olmas?, ba?aklarda ve tanelerde küçülme, ba?aklar?n normalden uzun süre ye?il kalmas? gibi arazlar görülür. 

Bu devrede bor al?m?n? art?racak uygulamalar yap?l?rsa, yeni küçük yan ba?ak olu?umu görülür. 

MISIRDA 

M?s?rda bo?um aralar?n?n k?sal?r ve bitkide bodurla??r, orta yapraklar?n her iki yüzünde orta damar çevresinde nekrotik lekeler görülür. 

En genç yapraklar kuruyup k?vr?l?r ve ölür. 

Koçanlar küçük, çarp?k ?ekilli koçanda tane say?s? ola?anüstü az olur. 

ÇELT?KTE 

*Çeltikte boyuna büyüme geriler, bitkiler çal?ms? bir görünüm al?rlar. 

*Renkleri koyu ye?il olur. 

*Genç yapraklarda ve büyüme noktalar?nda çok say?da sar?ms? beyaz renkli lekeler görülür. Lekeler yapraklar?n her iki yüzünde, yaprak uçlar?nda ve orta damar c?var?nda yo?unla??r. 

*Yeni ç?kmakta olan yapraklar tamamen beyaz, k?vr?k olup aç?l?nca alt yar?lar? kahverengile?ir ve ölürler. 

*Noksanl???n ileri devrelerinde, küçük beyaz lekeler tüm ya?l? yapraklara da s?çrar. 

*Bitki yeni yan dallar ç?kar?r, bu yan dallarda da ayn? arazlar görülür. 

*Tohum olu?umu tamam?yla durur. 

AYÇ?ÇE??NDE

 *Bodurla?ama 

*Yan dallarda artma

*Genç yapraklarda sararma 

*Küçülme ve ?ekil bozuklu?u 

*Yapraklarda içe do?ru k?vr?lma 

*Bazen nekroz olu?umu görülür 

*Bu semptonlar, noksanl???n ?iddetli ve devaml? olmas? durumunda ya?l? yapraklara da s?çrar. 

*Çiçeklenme dü?ük, çekirdek say?s? az ve içi bo? olur. 

PANCARDA 

*Pancarda görülen öz çürüklü?ü bor noksanl???n?n sebep oldu?u bir hastal?kt?r. 

*Pancarlarda bor noksanl??? özellikle kurak y?llarada ve uzun süren kurak dönemlerden sonra görülür. 

*Bu bak?mdan bor noksanl???n?n sorun oldu?u yerlerde sulama aral?klar?n?n ayarlanmas?na özel dikkat gösterilmelidir. 

*Noksanl?k halinde önce büyüme geriler 

*Genç yapraklar birbirine yak?n bir ?ekilde olu?urlar ve alt k?sma do?ru daral?rlar. 

*Damarlar aras?nda sar?ms? ye?il ve sar? renkli lekeler olu?ur. 

*Yapraklar k?vr?l?r 

*Genç ve orta yapraklar?n saplar? üzerinde yara kabu?una benzer, gri-koyu kahve kabarc?klar olu?ur. 

*Yumru içinde kahverengi halkalar ?eklinde ba?layan öz çürüklü?ü, ilerledikçe dokular? tamamen öldürür ve pancar?n içinde siyah çürük bir k?s?m olu?ur. 

Öz çürüklü?ü depolama s?ras?nda artar. Çok ciddi ürün kayb?na neden olur. 

KARNABAHARDA  

*Çekici bir görüntü veren süt beyaz renk bozularak kahverengile?me olur. 

*Doku oldukça gev?ek ve sapa do?ru iç bo?lu?u olu?ur(içi bo? gövde) 

*Yaprak kenarlar?nda bazen sar?ms? k?rm?z? parlak lekeler olu?abilir. 

Brüksel lahanas?n?n aç?k meyve olu?umu 

Havuçta gövdede geni? ve derin çatlaklar olu?mas? 

Kerevizde içte kahverengile?me bor noksanl???n?n verdi?i zararlardand?r. 

PATATESDE 

*Patateste boy k?sal?r. 

*Yan dallanma artar. 

*Bitki çal?ms? bir görüntü al?r. 

*Yapraklar kal?n ve gevrek olur ve baz? durumlarda kenarlar? içe do?ru k?vr?kt?r. 

*Yaprak saplar? düzle?ir. 

*Genç yapraklar ve büyüme noktalar? ba?lang?çta koyu ye?il renkli olurlar, sonralar? kloroz geli?erek ölürler. 

*Yaprakç?klar?n kenarlar?nda kahve rengi noktac?klar ?eklinde nekrozlar olu?ur, daha sonra bunlar birle?erek büyürler. 

*E?er bor noksanl??? bu a?amada giderilirse, yeni sürgünler ç?kar. 

*Noksanl???n sürekli olmas? halinde ya?l? yapraklarda sarar?r ve solar. 

*Yumru içindeki yuvarlak halka ?eklindeki damarlar kahverengine döner. 

*Kabuk koyu renklidir ve kaba bir yap?ya sahiptir. 

*Kesilen yüzeyler k?sa sürede k?rm?z?ms? koyu kahverengine döner. 

PAMUKTA

 *Pamukta büyüme gerilemesi 

*Yan sürgünlerde artma 

*Tepe tomurcuklar?n?n ölmesi 

*Kal?n ve gevrek yap?l? içe k?vr?k yapraklar?n olu?umu bor noksanl???n?n belirtilerindendir.

*Tomurcuklar?n?n ço?u aç?lamaz. 

*Kapsüller bozuk ?ekilli olur ve ço?u olgunla?madan aç?l?r. 

*Lif kalitesi dü?er, ürün azal?r ve kapsüller olgunla?madan dükülür. 

*Yapraklarda ve bitkinin genel görünümünde aç?klanan arazlar olmadan da kapsül dökümü ve lif azalmas? ve kalite bozulmas? görülebilmektedir. 

SALATALIK 

*Salatal?k bitkisinde büyüme noktalar? ölür. 

*Genç yapraklar grimsi kahve renkli içe do?ru k?vr?l?rlar ve çabucak ölürler. 

*Ya?l? yapraklar klorozludur. 

*Bo?um aralar? k?sa bitki k?sa boylu olur. 

DOMATESTE 

*Genç yapraklar kal?nla?m?? ve k?r?labiir yap?da olu?urlar. 

*Kahverengi nekrotik lekeler vard?r. 

*Ye?il yapraklar sar? renkli olup, kenarlarda renk kahveye dönüktür. 

*Gövde zay?f bir yap?ya sahiptir. 

*Noksanl???n çok ?iddetli olmas? halinde büyüme noktalar? ölür, gövdede morumsu renk olu?ur. 

*Meyve say?s? az ve içlerde kararma görülür. 

MARULDA 

*D?? yapraklar normalden koyu ye?il renkli olur. 

*Genç yapraklar lekeler ?eklinde kloroz gösterirler veya tamamen sar? renkli ve deforme ?ekilli, kal?n dokulu ve k?r?lgan olurlar. 

*Kenarlarda, kenar yan?klar?n? and?ran kahve renkli lekeler vard?r. 

*Bu belirtiler kalsiyum noksanl???n?n neden oldu?u kenar yan?klar? ile kar??t?r?labilir. 

?EFTAL? 

*Meyvelerinde kahve renkli lekeler veya mantar?ms? doku olu?ur. 

*Baz? durumlarda meyvelerde çatlama ve büzülme görülebilir. 

*Olgunla?ma düzensizdir. 

TURUNÇG?L 

*Türlerinin genç yapraklar?nda yar? ?effaf görünümlü lekeler olu?ur. 

*Damarlar kal?n, çatlak ve mantar?ms? yap?da olurlar. 

*Genç yapraklarda solma, içe do?ru k?vr?lma ve uçlardan ba?layarak ölüm görülür. 

*Sürgünlerde ve meyve sap?nda zamk ak?tma görülür. 

*Çiçek dökümü görülür. 

*Meyveler küçük ve sert olurlar. 

*Meyve içinde kahverengi lekeler, içte ve d??ta zamk damlac?klar? görülür. 

ARMUT VE ELMA A?AÇLARINDA 

*Bor noksanl??? birbirine benzer. 

*Çiçekler so?uktan zarar görmü? gibi aniden solar ve siyah kahve renk al?rlar. 

*Fakat bu haliyle dökülmeyip bir süre dalda dururlar. Don zarar? ayn? görüntüyü yaratmakla beraber, dondan etkilenmi? çiçekler hemen dökülürler. 

*?iddetli noksanl?k halinde yaprak ç?k??? gecikir. 

*Vegatatif büyüme noktalar? ölür, sürgünler k?sa olur. 

*Yapraklar küçük ve bozuk ?ekilli olurlar. 

*Ancak yapraklarda kloroz görülmez. 

*Elma ve armut meyvelerinde büyük ?ekil bozukluklar? ve iç d??ta mantarla?ma görülür. 

*Meyveler normalde küçüktür ve bazen çatlamalar olur. 

*Bor noksanl???ndan ileri gelen d?? mantarla?malar, kalsiyum noksanl???ndan ileri gelen ac? benek hastal??? ile kar??t?r?lmamal?d?r. Ac? benek dalda yada geç dönemde, veya afa çok hasattan sonra, depolama s?ras?nda ortaya ç?kar. 

ASMADA

*Genç yapraklarda damarlar aras?nda sar? lekeler ?eklinde kloroz ortaya ç?akr. 

*Kloroz yaprak kenarlardan ba?lay?p ortaya do?ru yay?l?r. 

*Ço?u kez klorozla birlikte ?ekil bozuklu?u görülür. 

*Sonralar? yaprak kenarlar? kahverengine döner ve kurur. 

*Yaprak saplar? k?sa ve kal?n olur. 

*Vegetatif geli?me noktalar? kal?nla??r ve ölür, buna ba?l? olarakta yan sürgünlerin say?s? artar. 

*Ancak bu yan sürgünler de arazl? olurlar. 

*Meyve az olur. 

*Salk?mlarda üzüm tanelerinin ço?unlu?u buru?uk ve çekirdeksizdir, sadecec aralar?nda bir kaç tanesi normal durumdad?r. 

Ç?LEK 

*Bitkisinde genç yapraklar küçük, uçlar? ve kenarlar? kahve renkli ve kurumu? vaziyettedir. 

*Bazen yaprak ayas? aç?k renkli bir kloroz gösterir. 

*Çiçek az ve solgun olur. 

*Meyveler küçük ve deforme olmu? durumdad?r. 

TÜTÜNDE 

*Genç yapraklar sar?ms? ye?il veya tamamen sar? renkli,küçük, bozuk ?ekilli ve k?vr?k vaziyette olurlar. 

*Gövdede kal?nla?ma vard?r. 

*Büyüme noktalar? ölür, baz? yan sürgünler ç?ksa da onlar da çabucak ayn? ?ekilde ölürler. 

BORUN TOKS?K ETK?LER? 

Bor toksik etkisi di?er besin maddelerinden daha önemlidir. Çünkü bitkiler için yeterli ve gerekli bor miktar? ile zararl? olacak toksik seviye aras?ndaki fark çok azd?r. Toprakta bor miktar? 1 ppm'den dü?ük ise bor noksanl???, 5 ppm'den yüksek ise bor toksitisitesi söz konusu olabilmektedir. 

Bu sebeple topraktan bor gübrelemesi yaparken toksik etki ortaya ç?kmas? olas?l??? yüksektir, birkaç y?l üst üste bor içeren gübreler verilecek olursa, sonraki y?llarada yeti?tirilecek bitkilerde fazla bordan ileri gelen zararlanmalar?n görülmesi çok mümkündür. Bu nedenle topra?a yap?lacak bor gübrelemelerinde oldukça dikkatli davran?lmal?d?r. Yaprak gübrelemesi youyla bor verilmesi durumunda gübreleme sadece o bitkiye yap?ld??? için böyle bir risk yoktur. Bor toksisitesi daha çok kurak ve yar? kurak bölgelerin topraklar?nda görülür. Bor toksisitesinde yaprak uçlar? sarar?r ve nekrozlar olu?ur. Semptonlar daha sonra yaprak kenarlar?na ve orta damara do?ru yay?l?r. Yapraklar yan?k bir görünüm al?rlar ve erken dökülürler. Bu semptonlar ya?l? yapraklarda görülür. 

BAKIR(Cu) 

Noksanl?k Belirtileri 

Bak?r?n bitki bünyesinde hareket kabiliyeti iy olmad???ndan noksanl?k belirtileri yeni meydana gelen yapraklarda olu?ur. Grimsi ye?il renk, hatta beyazla?ma gibi renk de?i?imleri ve solma görülür. Geli?me zay?flar, meyve a?açlar?nda dallar?n?n uç k?s?mlar?nda kurumalar olur. Baz? durumlarda uç kurumalar?n?n görülmesinden önce, normalden büyük yapraklar olu?ur. 

Nedenleri

Bak?r noksanl???, genellikle toplam Cu içeri?i dü?ük, kaba tekstürlü, kireçli ve bak?r?n organik komplekslere ba?land??? organik madde yönünden zengin topraklarda görülür. Yüksek miktarda azot gübrelemeside bak?r noksanl???n? güçlendirir. 

Bitki Beslemedeki Rolü 

Bak?r bitkilerde pek çok biyokimyasal reaksiyonlar?n, enzim olu?umunu düzenleyen proteinlerin önemli bir bile?enidir. Bitkiler bu özel enzimlerin varl??? olmadan büyüyemez. 

Bor Noksanl???nda Ortaya Ç?kan Arazlar 

Bak?r noksanl???nda ortaya ç?kan en tipik araz dallarda görülen uç kurumas?d?r. Bak?r noksanl???nda meyve a?açlar?nda dallar uçlarndan itibaren kurumaya ba?lar ve kuruyan k?s?mlarda sonradan a?a??ya k?vr?l?rlar. Ölü k?s?mlar?n hemen alt?nda bulunan gözlerden yeni sürgünler meydana gelirsede bak?r noksanl??? devam etti?i takdirde bunlarda da uç kurumas? görülür ve böylece a?aç birkaç y?l içerisinde çal?ms? bir hal al?r. 

Bak?r noksanl??? a?açlar?n, çinko noksanl???na nispetle, daha çok küçük kalmalar?na ve cücele?melerine sebep olur. Bak?r noksanl???nda ayr?ca yapraklarda kloroz ve araz? ortaya ç?kar ve noksanl?k ?iddetli oldu?u zaman yapraklar dökülürler ve ayn? zamanda sürgünlerde ölürler. 

Bak?r noksanl???nda tah?llarda baz? hastal?klar ortaya ç?kmaktad?r ki bunlardan en önemlisi "toprak ?sla??" hastal???d?r. Bu hastal??a bu ismin verilmesinin sebebi ise hastal???n özellikle yeni ?slah edilmi? organik tabiattaki topraklarda görülmesidir. Toprak ?slah? hastal???n?n en önemli araz? ise yapraklar?n ve özellikle yaprak uçlar?n?n gri veya beyaz bir renk almalar? ve sonradan da yapraklar?n arkaya do?ru k?vr?lmalar?d?r. Di?er mikro elementler gibi bak?r fazlal???da bitkiler üzerine toksik bir etki yapmaktad?r. ve yine demir ve manganda oldu?u gibi, bitki beslenmesi bak?m?ndan topraktaki bak?r?n mutlak miktar?ndan çok bunun di?er a??r metal miktarlar?ndan olan oran? önemlidir. 

DEM?R(Fe) 

Noksanl?k Belirtileri

 Demir noksanl???nda genç yapraklarda kloroz görülür. Yapraklarda en ince damarlar dahil tüm damarlar ye?il kal?r, damar aralar?nda renk sar?ya döner. Yapraklarda nekrozlar görülür, noksanl???n çok ?iddetli olmas? halinde sürgün üçlar? ölür. 

Nedenleri 

Yaprak toprak pH' s?, kireçli topraklar,yüksek bar seviyesi, Kötü drenajl? toprak. 

Bitki Beslemedeki Rolü

Klorofil sentezi için gereklidir. Fotosentezde gereklidir. Proteinlerin yap?s?nda bulunur. 

Demir Noksanl??? Belirtileri

Demir noksanl??? ilk olarak yapraklarda tipik kloroz araz?n?n ortaya ç?kmas?na sebep olur ve bu araz önce genç yapraklarda görülür.Bu durum demirin bitki bünyesinde hareket edemedi?ini dolay?s?yla bitkinin ya?l? k?s?mlardan genç, yeni geli?mekte olan k?s?mlar?na ta??nmad???n? aç?k olarak göstermektedir. 

Demir noksanl???n?n ?iddetli olmad??? hallerde renk de?i?ikli?i genç yapraklarda damarlar aras?nda olur ve damarlar aras?nda ye?il rengin yerini sar?ms? ye?il bir renk al?r. Buna kar??l?k, ince damarlar da dahil olmak üzere yaprak damarlar? normal ye?il renklerini muhafaza eder ve bu zamanlarda yapraklar bir a? görünü?ündedirler. Noksanl?k ?iddetli ve sürekli oldu?u zaman ise yapraklar?n renkleri saman sar?s?na döner ki bu zamanda yaprak damarlar? da ye?il renklerini hemen hemen tamamen kaybederler. 

*Demir noksanl???n?n ?iddetli oldu?u hallerde sürgünlerde de kuruma görülür. 

*Meyve a?açlar?nda, demir noksanl???na di?er bitkilere nispetle daha çok rastalanmaktad?r. Özellikle turunçgiller demir noksanl???na kar?? çok hassasiyet gösterirler. Ayn? durum elma ve ayva a?açlar?nda da görülür. 

Demir Noksanl???n?n Nedenleri 

Önemli olan bir husus gerek meyve a?açlar?nda gerekse di?er bitkilerde s?k s?k ortaya ç?kan demir noksanl???n?n bu besin maddesinin topraktaki miktar?n?n dü?ük bulunmas?ndan çok çe?itli faktörlerin etkileriyle bitkinin toprakta bulunan demirden faydalanamamas?d?r. Bu duruma göre pratikte demir noksanl???n? önlemeye yarayacak baz? tedbirlerin al?nmas? gerekir. 

Bu tedbirler s?ras?yla; 

1) Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi 

2) Toprakta a??r metallerin konsantrasyonlar?n?n çok fazla artmas?na meydan verilmemesi topra?a demirle birlikte "Kileyt" ad? verilen baz? organik bile?iklerin ilave edilmeleridir. 

3) Bu organik bile?ikler tabiattaki bile?iklerin esas fonksiyonlar? demirin toprakta di?er maddelerle reaksiyona girmesini dolay?s?yla bitki taraf?ndan al?namaz bir hale geçmesini önlemeleridir. 

4) Öte yandan söz konusu bile?ikler yaln?z bitkinin toprakta bulunan demirden faydalanmas?n? sa?lamakla kalmay?p bunlar ayn? zamanda bünyeye giren demirin bünyedeki hareketinide düzenlemekte 

5) Ayr?ca bunun bitki bünyesinde bulunan a??r metallerin etkileriyle çökelmesini de engellemektedirler. 

6) Yaln?z topra?a ilave edilecek organik tabiattaki bu bile?iklerin çe?it ve miktarlar?n?n do?ru olarak tayinini ve bunun içinde özellikle topra??n kalsiyum karbonat kapsam?n?n dikkate al?nmas? gerekmektedir. Aksi halde bu madelerin bitkinin geli?mesi üzerine olumsuz etkiler yapmalar? ihtimali vard?r. 

MANGAN(Mn) 

Noksanl?k Belirtileri 

*Mangan noksanl???nda yapraklarda damarlar aras?nda sararma görülür. 

*Dikotiledon bitkilerde mangan noksanl???nda damarlar aras? kloroza ilave olarak, yapraklarda sar? noktalar halinde lekeler olu?ur. 

*Monokotiledon bitkilerde, özellikle yulafta yapraklar?n alt bölümlerinde ye?ilimsi ye?il gri benekler ve çizgiler olu?ur(gri benek hastal???) ileri a?amada yapraklar orta k?s?mlar?ndan k?r?larak üst bölümleri a?a?? sarkar. 

*Bu?day ve arpa bitkilerinde noksanl?k semptonlar? da yulaftakine benzer, ancak daha az belirgin haldedir. 

Nedenleri 

Kumlu ve humuslu zengin topraklar, Yüksek toprak pH's?, So?uk ve ya???l? mevsim, Zay?f topraklar 

Bitki Beslemedeki Rolü 

Bir çok enzimin aktivatörüdür. Nitrat?n indirgenmesinde katalizördür. Fotosentez için olmazsa olmazd?r. Protein sentezinde önemli bir rolü vard?r. 

Mangan noksanl???nda bitkilerde ortaya ç?kan arazlar 

Mangan noksanl??? da ilk olarak ya?l? yapraklarda renk de?i?ikliklerine neden olur. Mangan noksanl???nda yapraklarda kendisini gösteren kloroz araz?, damarlar aras?ndan ba?lamak üzere, özellikle geli?menin ilk dönemlerinde demir noksanl??? ile ilgili araza büyük bir benzerlik gösterir. Yaln?z demir noksanl???na ait araz?n ilk olarak genç yapraklarda ortaya ç?kmas?na kar??l?k mangan noksanl??? araz? önce ya?l? yapraklarda kendini göstermektedir. 

Tah?l bitkileri içerisinde mangan noksanl???na kar?? en çok hassasiyet gösteren yulaft?r. Mangan noksanl??? ile ilgili olarak yulafta ortaya ç?kan hastal??a "Gri Benek" hastal??? denilmektedir. Bu araz genellikle ilkbaharda bitkiler yakla??k olarak 15-20 cm yükseklikte iken ya?l? yapraklarda görülür. Önce yaprak damarlar? aras?nda renk açal?r ve bu k?s?mlarla birlikte daha ?iddetli olarak yaprak kenarlar?nda gri veya aç?k renkli benekler veya çizgiler meydana gelir. Noksanl???n daha ileri periodlar?nda ise bütün yaprak dokular? emer bir renk al?rlar ve bu ?ekilde esmerle?en k?s?mlar helezon ?eklinde bükülürler. Mangan noksanl???n?n son devresinde ise yapraklar tamamiyle kaybederler. 

Öte yandan mangan noksanl???nda bu?day, arpa ve di?er tah?l bitkilerinde ortaya ç?kan araz yulaftakine çok benzemektedir. 

Mangan noksanl???nda ?eker pancar? ve di?er pancar bitkilerinde kendini gösteren araz da çok karakteristik olup buna "Sar? Leke" hastal??? denilmektedir. Bu bitkilerde yapraklar normale nispetle çok daha dik bir durum al?rlar ki bu do?rudan do?ruya yaprak kenarlar?n?n üste do?ru bükülmeleriyle ilgilidir. Böyle yapraklarda ayr?ca renk de?i?iklikleri de olur. ve yaprak damarlar? aras?nda ye?il rengin yerini sar? bir renk al?r. 

Mangan noksanl??? meyve a?açlar? yapraklar?nda da tipik kloroz araz?n?n ortaya ç?kmas?na sebep olur. Örne?in elmada yaprak damarlar? aras?nda renk de?i?ir ve bu de?i?iklik yaprak kenarlar?ndan ba?layarak orta damara do?ru ilerler. Daha ileri devrede ise yaln?z yaprak damarlar? ye?il renktedirler. 

Mangan noksanl??? araz? kuvvetli bir geli?me gösteren genç sürgünlerdeki yapraklarda çok daha hafiftir. Bu durum ise mangan noksanl???n? demir noksanl???ndan ay?rmada i?e yarar, çünkü demir noksanl???ndan ilk önce en genç sürgünlerdeki yapraklar zarar görürler. 

?lginç olan bir nokta da meyve a?açlar?nda bazen mangan ve demir noksanl?klar?n?n ayn? zamanda ortaya ç?kmas?d?r. Bu durumda hem genç hem de ya?l? yapraklarda kloroz araz? kendini gösterir ve genç yapraklardaki araza demir, ya?l? yapraklardaki araza ise mangan noksanl??? neden olmaktad?r. 

Molibden(Mo) 

Molibden bitkiler için çok az miktarda ihtiyaç duyulan bir mikro besin elementidir. 5gr/dekar molibden bir çok bitki için yeterli bir orand?r. Fakat eksikli?inde bitkilerde büyük s?k?nt?lar meydana gelir. 

Molibden bitkilerde azot beslenmesi ve kimyasal de?i?iklikleri için gereklidir. Bitkinin topraktan al?nan nitrat azotunu kullanmas?n? sa?lar. Molibden noksanl???nda nitrat birikmesi meydana gelir ve bitkilerde azot fitotoksititesi gözlenir. Bitkilerde protein sentezlenmesi s?k?nt?ya girer. Bitki bodur olur. Sonuçta azot eksikli?ine benzer belirtiler meydana gelir. Bununla birlikte yaprak kenarlar?nda nitrat fazlal???ndan yanmalar gözlenir. 

Bitkiler sa?l?kl? ye?il renk olu?turamazlar. Büyüme geri kal?r. 

Ç?NKO(Zn) 

Noksanl?k Belirtileri 

Çinko noksanlar? semptonlar? yapraklarda damarlar aras?nda kloroz ?eklinde ortaya ç?kar. Yapraklarda damarlar ye?il kal?rken, damarlar aras?nda renk aç?k ye?il, sar? ve hatta beyaza döner. Noksanl?k belirtileri genç yapraklarda kendini belli eder. Meyve a?açlar?nda yaprak olu?umu olumsuz etkilenir. Sürgün uçlar?nda rozet te?ekkülü görülür. A?ac?n yaprak sistemi seyrekle?ir. Tomurcuk say?s? azal?r ve baz? tomurcuklar aç?lmadan kal?r. 

Sürgünler ölür ve yapraklar erken dökülür. 

Nedenleri 

Yüksek pH'a sahip ve kireci yüksek topraklarda çinko oldukça dü?ük miktarlarda bulunur. Y?kanm??, asidik topraklarda da bitkiye yaray??l? çinko miktar? oldukça dü?üktür. Fazla miktarda fosforlu gübreleme çinko noksanl??? yarat?r. Topra?a fazla miktarda organik gübre uygulamas?n?n ard?ndan bitkilerde çinko noksanl??? görülebilir. Topra??n yetersiz havalanmas?, dü?ük s?cakl?k, su yetersizli?i gibi faktörler de çinko noksanl??? yarat?rlar. 

Bitki Beslemedeki Rolü 

Birçok enzim sistemlerinin do?ru i?leyi? için gerekli olan nükleik asitlerin sentezi için gereklidir. Auxin( bitki hormonu) metabolizmas? için gereklidir. 

Çinko klorofilin yap?s?nda yer al?r. Zn++ iyonlar? ?eklinde organik asitlere ba?l? (EDTA etilen diamin tetra asetik asit, sitrik asit v.b.) bir ?eklinde bitki bünyesinde xylem(ksilem) dokusunda ta??n?r.

Çinko bitki fizyolojisi aç?s?ndan son derece önemli bir elementtir. 

Bitkilerde, enzimlerin yap? elementi olarak ve aktive edilmesinde, protein sentezinde, karbonhidrat metabolizmas?nda ve IAA sentezinde görevlidir. 

Çinko eksikli?inde, kök geli?mesi ve çimlenme zay?f olur. Meyve ve tohum olu?umu engellenir. Bu?dayda karde?lenme zay?f olur. Bitkilerin hastal?klara ve so?u?a dayan?kl?klar? azal?r. 

Ya?l? yapraklarda ve damar aralar?nda sararmalar, bo?um aralar?nda k?salmalar, yapraklarda k?vr?lmalar, küçülmeler, meyve a?açlar?nda genç sürgünlerde rozetle?meler görülür. 

Çinko noksanl???nda bitkilerde ortaya ç?kan arazlar

Çinko noksanl???nda bitkilerde ortaya ç?kan en karakteristik araz özellikle meyve a?açlar?nda ilkbaharda sürgünlerin uçlar?nda"rozet" ad? verilen küçük ve ayn? zamanda s?k yaprak kümeciklerinin meydana gelmesidir. Böyle yapraklar normal yapraklara oranla 20-30 defa daha küçüktür ve bunlar?n damarlar? aras?ndaki renk ye?ilden sar?ya dönmektedir. 

Çinko noksanl??? ayr?ca yapraklar?n normal büyüklüklerini almalar?n? engelledi?i gibi bunlar?n ?ekillerinin de de?i?mesine sebep olur. Çinko noksanl???nda a?ac?n yaprak sistemi seyrekle?ir ve bo?um aralar? da k?sal?r. Çinko noksanl???na maruz kalan a?açlar?n verimlilikleri de azalmaktad?r. Meyve a?açlar? içerisinde çinko noksanl??? en çok turunçgillerde görülür. Bu yüzden de dünyan?n hemen her taraf?ndaki turunçgil bilgilerinde en çok çinko noksanl???na rastlanmaktad?r. 

Çinko noksanl??? di?er meyve türlerinde ve bu arada baklagillerle tah?l bitkilerinde görülür. 

Örne?in tah?llarda çinko noksanl??? genç yapraklar?n normal ye?il renklerini kaybederek k?rm?z?ms? bir renk almalar?na, ya?l? yapraklar?n ise ölmelerine sebep olur. 

Tah?l saman?n?n grimsi bir renk göstermesi de çinko noksanl???n?n tipik bir araz? olarak kabul edilmektedir. 

Çinko noksanl??? bitkilerde genellikle kök te?ekkülü üzerinde de önemli bir etki yapar ve bitkide kök sisteminin çok zay?flamas?na neden olur. Çinko noksanl???na özellikle meyve a?açlar?nda s?k rastlan?r. En duyarl? meyveler turunçgiller ve ?eftalidir. 

M?s?r, soya, pamuk, patates, fasulye, so?an çinko noksanl???na duyarl? türlerdir. Lahana, havuç, marul, kereviz, bezelye ve ?spanak orta derecede duyarl? sebzelerdir. 

Bu?daygiller çinko noksanl???na duyarl? olmamakla birlikte, çinko miktar? dü?ük topraklarda yeti?en bu?daygil bitkilerinde çinko noksanl??? olur. 

Bu?dayda ye?il yapraklar?n üst k?s?mlar?nda klorozlu lekeler ol?u?ur. Klorozlu bölgeler önce beyaza, sonra kahverengine döner. Daha sonra lekeler birle?erek tüm yapra?? kaplar ve yaprak ölür. Genç yapraklar normal renkli fakat küçüktür. 

M?s?rda genç yapraklarda aç?k ye?il renk ve orta damar?n her iki yan?nda beyaz veya sar? renkli çizgiler ?eklinde bir görünüm olu?ur. Bo?um aralar? k?sal?r ve bitki cüce bir görünüm al?r. 

Çeltikte çinko noksanl??? çok görülür. Genç yapraklar?n orta damarlar? sar?ms? ye?il bir renk al?rlar. Bu renk de?i?imi yapra??n orta k?s?mlar?nda daha belirgindir ve uç k?sma do?ru azal?r. Ya?l? yapraklar?n uç k?s?mlar?nda koyu kahve nekrotik lekeler olu?ur. Gövde k?sa kal?r, karde?lenme olmaz. 

Patateste çe?itler aras?nda çinko noksanl???na duyarl?k bak?m?ndan önemli farklar vard?r. Büyüme çok zay?flar. Yapraklar deforme olur ve grimsi kahve veya bronz rekli lekelerle kaplan?r. Bu görüntüler genç yapraklarda daha fazlad?r. Yaprak ayas? ço?unlukla kal?nla??r. Noksanl???n ?iddetli olmas? halinde yaprak dökümü olur ve sonunda bitki ölür. 

?eker pancar?nda yeni ç?kan yapraklar sar?ms? ye?il renkli olurlar. Noksanl???n devaml? olmas? halinde, yaprak ayas? beyaz?ms? bir renk al?rken, damarlar ve yaprak saplar? bir süre ye?il renklerini korurlar. Bu görüntü pancarda beyaz leke hastal??? olarak adland?r?l?r. S?cak güne?li havalar bu semptomu art?r?r.

Pamukta bo?um aralar? k?salarak bitki bodur çal?ms? bir görüntü al?r. Önce orta k?s?mlardaki tam olgunla?m?? yapraklarda, damar aralar?nda klorozlu lekeler görülür. Daha sonra damarlar da etkilenerek, yaprak ayas?n? k?rm?z? lekeler kaplar. Yapraklar normale göre daha kal?n olurlar. Olgunla?mas?n? tamamlam?? genç yapraklarda kahverengi lekeler vard?r. Daha küçük yapraklar anormal ?ekilde kal?n ve gevrektir ve kenarlar? yukar? do?ru k?vr?k vaziyettedir. Noksanl???n ileri devrelerinde yapraklar çok küçülerek rozet olu?umu görülür. Koza tutumu azal?r ve olgunla?ma gecikir. Fasulyede bo?um aralar? k?salarak bitki bodur, çal?ms? bir hal al?r. Yapraklar aç?k ye?il-sar? renklidir. Çiçek dökümü olur, baklalar küçük ve bo? olur. Soyadaki semptonlar fasulyedekine benzer ?ekildedir. 

Sera salatal?klar?nda, bo?um aralar?n?n k?salmas? nedeniyle bitki küçük boylu kal?r. Ya?l? yapraklar a? ?eklinde veya mozaik ?eklinde lekeli, sar?ms? ye?il renklidirler. Noksanl?k ilerledikçe yapraklar tamamen sar?ya veya sar?ms? beyaza döner. Genç yapraklar ve büyüme noktalar? küçülerek rozet ?eklini al?rlar. Son ç?kan yapraklar ola?anüstü küçüktür. Orta yapraklar aç?k ye?il ve sar?ms? ye?il yamal? bir görüntüdedirler. Çiçek say?s? az ve genellikle döllenmemi? durumdad?r.

Domateste meyveler büyümeden k?zar?rlar. Bo?um aralar? k?sal?r bitki bodur görünür. Ya?l? yapraklar?n kenarlar? bazen yukar? do?ru k?vr?k olur ve gayri muntazam da??lm??, sar?ms? ye?il lekeli bir görüntüdedir. Klorozlu bölgelerde sonradan beyaz?ms? kahve ve kahve renkli lekeler olu?ur ve h?zla tüm yaprak yüzeyini kaplar. Daha sonra yaprak kurur ve ölür. Ba?langiçta damarlar etraf?nda dar bir ?erit halinde ye?il alan kal?r. Orta yapraklar olu?umundan itibaren küçüktür ve koyu ye?il renklidirler, kenarlar? az çok yukar? do?ru k?vr?kt?r, toprak sap?n?n ucuna do?ru, yaprak iyice daral?r ve k?vr?l?r. Yapraklar normalden kal?n ve gevrek bir yap?dad?r.

Marul rozet ?eklinde bir görüntü al?r ve büyüme geriler. Ya?l? ve orta yapraklarda kenarlarda kahverengi lekeler, aralarda ince ka??t gibi sar?ms? ye?il nekrotik lekeler olu?ur. Sonradan bu nekrotik lekeler geni?leyerek tüm yapra?? kaplar. Yapraklar?n ???k görmeyen k?s?mlar? ye?il ve sa?l?kl? kal?rlar, ancak bitki genel görünüm itibariyle yan?k bir görüntü verir.

Meyve a?açlar?n?n hepsinde çinko noksanl???n?n tipik belirtisi, daralm??, küçülmü? yapraklar ve rozet olu?umudur.

Bu olu?umun nedeni ise bo?um aras? mesafelerin oldukça k?salm?? olmas?d?r. Yaprak yüzeyinde damar kenarlar? ye?il kalmak üzere, damar aralar?nda sar? mozaik ?eklinde lekeler olu?ur. Noksanl?k çok ?iddetli de?ilse sadece yapraklar? etkiler, sürgün geli?imi normal devam eder. Ancak noksanl?k ?iddetli ise sürgün geli?imi tamamen durur. Sürgünlerde meyve tomurcu?u say?s? azal?r veya tamamen yok olur. Ta? çekirdekli meyvelerin meyve etlerinde kararmalar görülür. Elma a?açlar? çe?itlerime göre çinko noksanl???na duyarl?l?k bak?m?ndan aralar?nda büyük farkl?l?klar gösterirler. Turunçgil a?açlar?nda noksanl??? en çok görülen besin maddesi çinkodur. Özellikle fosfor fazlal??? nedeniyle ortaya ç?kan çinko noksanl???, turunçgillerde çok yayg?nd?r. Meyveler susuz ve lezzetsiz olurlar.

Ba?larda da çinko noksanl??? yayg?n olarak ortaya ç?kmaktad?r. Erken ilkbaharda olu?an yapraklar küçük, dar ve di?li olurlar. Damarlar aras?nda çok say?da klorozlu lekeler olu?urken damarlar?n etraf?nda 1-2 mm geni?li?inde bir bölge ye?il rengini korur. Alt yapraklar ye?il kal?r veya hafif klorozlu olurlar. Semptonlar sürgün uçlar?na do?ru daha ?iddetli bir hal al?rlar.Ana sürgünler çal?ms? bir hal al?rlar. Salk?mlar seyrek ve üzüm taneleri küçük olur. Noksanl?k ?iddetli ise meyve çok az olur.

Çayda çinko noksanl???nda yapraklar ola?anüstü küçük, orak ?eklinde k?vr?k ve klorozlu olurlar. Daha çok sürgün uçlar?nda olu?an kloroz bahçeye sar? bir görüntü verir.